[George Michael iracht videoclips In het groot Thomas Tol uit BZN is het nachtleven zat GODDELIJKE KOMEDIE BLIJFT BOEIEN IK AHOY SPORTPALEIS PZC/ kunst/cultuur Liefde Wiskundig GEBOUWD MET RUIMTEVAARTTECHNIEK. GEEN WONDER DAT IE HEMELS LOOPT. /ouikinuA liionipoiuj ROCKPORT BUILDS A BETTER SHOE. ft Spelvreugde - mode Regelmaat Kiek DERDAG 14 APRIL 1988 Frans van Dooren is dizzy van Dante Door Jan van Damme) Wat heet: verslingerd aan Italië? Hoezo: gefasci neerd door de middeleeuwse dichter Dante? Het was in zijn studententijd, eind jaren vijftig, toen het woord studiebeurs nog moest worden uitgevonden. Als aankomend classicus fietste Frans van Dooren vanuit zijn geboortedorp Ravenstein naar Florence, de stad waar Dante Alighieri het licht zag. Ook Napels werd in die jaren per rijwiel gedaan. Tochten van meer dan 4000 kilometer. Met bergpassen, jawel. „Dat had het voor deel", zegt hij, „dat je na de klim ook weer hard naar beneden kon gaan." Waar fascinatie niet toe kan leiden. Van fietsend student - hij studeerde in 1959 in Nijmegen af - is Van Dooren leraar klassieken geworden aan het Titus Brandsmaly- ceum in Oss. Latijn, en af en toe Grieks. Zijn passie voor het Italiaans, waarin hij in 1971 het doctoraal haalde, leeft hij uit in vertalingen van Italiaanse klassieken. De liefde voor Dante is nimmer verflauwd. Zijn vorig jaar september verschenen vertaling van Dante's Goddelijke Komedie mag daar een sprekend voorbeeld van zijn. Vrijdag 15 april doet hij voor de SLAZ (Stichting Literai re Activiteiten Zeeland) in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg (20 uur) een boekje open over dat hoogte punt in de wereldliteratuur. Inmiddels leest de classicus en romanist La Divina Com media voor de tiende keer. „Werkelijk waar, je houdt het niet voor mogelijk hoeveel nieuwe, frisse dingen ik eruit haal. Daaraan zie je de rijkdom van het werk." In zijn studeerkamer in een buitenwijk van Oss, twee boeken planken met studies over Dante. Daarnaast een aparte plank voor de in totaal twaalf Nederlandse vertalingen van de Commedia, die de laatste honderd jaar zijn ver schenen. Nee, hij wil zichzelf geen Dantist, geen kenner noemen. De specialisten in Italië zouden wel denken. Liever Dantofiel, liefhebber van Dante. Zegt: „In het al gemeen gesproken heb ik niet de benadering van de ge leerde. Ik ben ook nooit gepromoveerd, het gaat mij meer om liefde dan om geleerdheid. Een boek moet me per soonlijk iets zeggen, ik moet het me kunnen toeëigenen." De Goddelijke Komedie heeft zijn wereldbeeld drastisch beïnvloed. Van Dooren (53) kan zijn leven aan de hand van Dante indelen. Dertig jaar geleden las hij de Kome die voor het eerst, twintig jaar geleden begon hij aan de vertaling, en weer tien jaar later schreef hij de eerste zin nen van zijn definitieve Nederlandse versie. Dante als le venswerk. Over de eerste lezing herinnert hij zich: „Het werk bezorgde me een existentiële schok, na afloop heb ik een half jaar dizzy door het leven gelopen. Twee punten pakten me. Ik was - en ben, geloof ik - katholiek. In die tijd had ik twijfels. Die geloofscrisis vond ik in Dan te weerspiegeld. Op de middelbare school had ik tien Godsbewijzen moeten leren, daar heb ik altijd heel scep tisch tegenover gestaan. Dante behandelt vragen over het bestaan van God op een intuïtieve manier. Toen ik dat las, was dat voor mij iets als een Godservaring. Ver der was ik in die tijd zeer verliefd. De liefde is één van de centrale punten in het werk. De bron van het le ven, de geliefde vrouw loutert de man, brengt hem op een hoger plan. Dat gevoel had ik toentertijd ook. een mys tieke ervaring waarvan ik alleen nog weet dat het echt gebeurd is." Waar liefde niet toe kan leiden. En dat alles door een Flo rentijns dichter, die van 1265 tot 1321 leefde. Een midde leeuwer, vindt Van Dooren, die hier en daar naar de re naissance lonkt. In zijn tijd een machtig politicus en ge leerde, geworteld in de toenmalige politieke chaos waarin paus en keizer om voorrang streden. Zijn hoofd werk schreef hij tijdens omzwervingen door Italië, na dat hij in 1300 levenslang uit Florence was verbannen. Politieke tegenstanders maakten hem daar het leven on mogelijk. De Divina Commedia is in de loop der eeuwen met de bijbel één van de meest bestudeerde werken ge worden. Het gedicht laat zich lezen als een verslag van Dante's reis door het hiernamaals, achtereenvolgens de hel. de louteringsberg en de hemel. Het hele werk kent een strenge wiskundige opbouw waarin de getallen 3 en 100 - en veelvoudèn daarvan - de boventoon voeren. Elk deel telt 33 kleinere hoofdstukken, waarin gemiddeld 1000 woorden zijn opgenomen. In totaal bestaat de Commedia uit 100.066 woorden. Als versvorm springt de drie-regelige terzine in het oog, met een telkens drie keer herhaald kettingrijm. Die mathematische opzet is in de vertaling van Van Doo ren niet terug te vinden. Hij koos voor een proza-verta- ling, vooral met het oog op de toegankelijkheid voor de moderne lezer. Daar komt bij - zegt hij - dat hooguit drie kwart van de Commedia goed in dichtvorm vertaald zou kunnen worden. „Meer niet, grote poëzie kan nu een maal niet altijd in een andere taal worden overge bracht." Leesbaarheid is een nastrevenswaardig ideaal. Maar wat heeft de middeleeuwse komedie de twintigste-eeuwer nu nog te zeggen? Van Dooren: „Een klassiek boek heeft al tijd iets te bieden. Goede literatuur gaat consequent over hetzelfde: liefde, haat. goed, kwaad, dat soort the ma's. In een klassiek werk geeft een buitenstaander een mening over iets universeels. Toegespitst op Dante, ik weet niet wat het meeste bewonderd moet worden. De enorme morele diepgang, de geleerdheid, het composito risch vermogen. „Je komt al vlug uit op de vraag naar nut en waarde. Nut heeft Dante niet. dat geldt voor alle lite ratuur. De waarde daarentegen is enorm. Iemand die werkelijk Dante leest, die moet er door gegrepen worden. Dat geldt zeker voor mij. ook in geestelijke zin. Hij heeft mijn levensopvatting beinvloed, ik zie de mens nu in principe als een wezen, dat van het kwade naar het goede kan gaan. Daarom vind ik de louteringsberg ook het mooiste deel. Onderaan de berg de zondige mensen, bo ven zijn ze hun zonden kwijt. Dat zie ik in mijn persoon lijk leven, helaas kom ik niet verder dan halverwege de berg." Een vertaler moet. net als een fietser, uithoudingsvermo gen hebben. Van Dooren heeft een lange adem, naast zijn werk aan Dante heeft hij kans gezien talrijke klassieken in het Nederlands te vertalen. Sinds 1971 verzorgde hij poëzie-vertalingen van ondermeer de Epigrammen van Martialis en een aantal sonnetten van Petrarca. Ook De Heerser van Machiavelli - nu in een goedkope uitgave - maakte hij voor het Nederlandse publiek toegankelijk. Momenteel werkt hij aan de vertaling van de Canti van Giacomo Leopardi. een negentiende-eeuwse dichter die volgens Van Dooren zeker tot de top vijf van de Italiaan se poëzieklassieken gerekend mag worden. Opnieuw een grote puzzle, waarbij elk Nederlands woord moet klinken alsof de dichter het zelf zo heeft bedoeld. Frans van Dooren, De Goddelijke Komedie van Dante, lezing Zeeuwse Bibliotheek Middelburg, vrijdag 15 april 20 uur. Literatuur: Dante Alighieri, De Goddelijke Kome die, vertaald, ingeleid en toegelicht door Frans van Dooren, Uitgeverij Ambo, Atheneum-Polak en Van Gennep, 1987, fl. 95. Dante miniatuur van onbekende kunstenaar uit Codex 1040 van de Biblioteca Riccardiana in Florence. Onge veer 1400i. Frans van Dooren: gegrepen door Dante. Advertentiei GOES SCHOENMODE PL0UVIER, GANZEP00RÏSTRAAT 21 GOES SCHOENMODE VAN DE REEPE, PAPEGAAISTRAAT 8 GOES SCHOENMODE W VERBURG ZN., GROTE MARKT 9 MIDDELBURG SCHOENMODE DE AREND. NIEUWE BURG 18 MIDDELBURG SHOERETTE, SEGEERSSTRAAT 6 OOSTBURG VAN KAMPEN, BURCHTSTRAAT 6 OOST-SOUBURG KIK SCHOENMODE. KANAALSTRAAT 47 TERNEUZEN WIELAND SCHOENEN-LEDERWAREN, NOORDSTRAAT 48-50 ZIERIKZEE VERTON'S SCHOENEN. HAVENPLEIN 13 GEZIEN OP TV Door Louis du Moulin eorge Michael in Ahoy' bleek dinsdag- en woensdagavond een sfeervol spektakel. Of hij 15 rjuli de Kuip net zo gemakkelijk kan bespelen is nog maar de vraag. Het uitvergroten van Igeraffineerde show tot stadionformaat zou best wel eens een flinke verslapping tot gevolg Inen hebben. feffect kwam in een bij voorbaat al trisch sportpaleis vooral van een Isante lichtshow en van de schok je heupbewegingen van de zo ^vriendelijke Britse zanger. Niet leest geschikte hulpmiddelen om I kolos als de Feyenoordburcht i te krijgen. Daarvoor is muziek Ihet beste wapen, bij voorkeur ste- rauwe rock (a la Stones, Springs- ITOen daar heeft George Michael Veel van in huis. grootste kracht ligt in de gezwol- lallad, in welk genre hij twee klas- Irs heeft gecomponeerd ('Careless ■per' en 'A Different Corner') en pen hele rits andere sterke num- waaronder 'Last Christmas' en her Figure'. Zijn snellere repertoi- aanmerkelijk minder origineel, om nog maar te zwijgen van invloeden als Motown en Prince. Dat ook die middelmatiger kost van hem wordt geslikt heeft voor een be langrijk deel te maken met de persoon. Het voormalige lelijke eendje (dik, ge brild, puisterig) geldt al enige jaren als een groot sekssymbool. Dat imago, reeds tijdens de Wham!-jaren ge vormd, werd keer op keer versterkt middels pikante videoclips en op het podium nog eens bevestigd. George Michael speelde bijna twee uur lang in op de via de beeldbuis gekweekte ver wachtingspatronen. Als de hapklare brok, die heel Ahoy' (niet alleen jonge meisjes) wel wilde verorberen. Zijn stem was beter dan vooraf werd aangenomen. Op zijn 'spelvreugde' viel niets af te dingen. De innemende zanger was ook telkens zichtbaar ver rast door het Olé-lied, dat regelmatig spontaan werd ingezet. George Michael begon met het ooit controversiële 'I Want Your Sex' en eindigde daar een kleine twee uur later eveneens mee, zij het veel uitbundiger. Daar tussenin greep hij ook enkele ke ren terug op zijn Wham!-repertoire (onder meer 'I'm Your Man') en 'leen de' hij van favorieten als Stevie Won der ('Love's In Need Of Love Today'), Wild Cherry 'Play That Funky Music' en LaBelle ('Voulez-Vous Coucher Avec Moi?'). Bij de uitvoering van het laatstgenoemde nummer (annex eer ste toegift) moet George Michael wel haast zijn onderbuik hebben 'ver zwikt', zo ging hij tekeer tegenover z'n als lustobject dienende achtergrond zangeres. Hoezo rugpijn? (Uitverkochte) herhalingen: vanavond (donderdag) en zaterdagavond. jubileert. Reden voor de gere- LA-band op haar tiende te tracteren op een nieuwe The Seventh One is, juist!, hun langspeler. hun doorbraak met Toto IV (Ro- Africa) kregen de heren nogal [kritiek te verduren. De muziek te gepolijst en teveel gebaseerd op [succesformule. Het vijftal - toet- Steve Porcaro verlaat de - zegt met de The Seventh One te zijn voor de jaren '90. Dat doet fceheel ander concept vermoeden. de produktie, die Toto normaal ken hand houdt, zijn Billy Payne KG «'ge Massenburg aangetrokken, laatste werkte onder meer voor T Collins en Earth, Wind Fire. I een reeks coryfeëen waaronder knderson, Linda Ronstadt, David Bey en Lenny Castro zijn te horen f jubileumplaat. jhulp van buitenaf heeft echter gebaat, op The Seventh One scho- Toto met grote routine opnieuw Jclieuze uptempo-rockers (Stop You, Stay Away) en hyperbe- Lfde ballads (Anna) voor, terwijl pla associaties oproept met Afri- Jet leukste nummer is het trendy Ight for the Heart. De muzikale plidatie maakt de elpee niet tot plechte plaat. Technisch en ge- natig scoort Toto erg hoog. Het Iriaal is echter van ouderwetse Ipelbaarheid. De titel lijkt een c keus, ik kom ook niet verder dan F. B. Advertentie Een vlot kostuum of een sportieve combinatie Dan nu naar: Ids1900 Gortstraat 32-34, Middelburg, tel. 01180-12508 [ONDERDAGAVOND KOOPAVOND Door Hans Oosterhof Twee maanden nadat Cees Tol de BZN-basgitaar aan de wilgen hing, heeft zijn jongere broer Thomas (38) besloten de populairste popgroep van Nederland vaarwel te zeggen. De toetsenist is het nachtelijke concert leven beu. Thomas Tol wordt opge volgd door plaatsgenoot Dick Plat (37), die vooral in Noordholland roem oogste als leider/ componist van de groep Canyon. Thomas Tol drukte een groot stempel op de vele hits van BZN en was sinds 1969 lid van de groep. Thomas Tol vertrekt evenals zijn broer Cees Tol bij BZN. Over twee maanden geeft de pianist zijn laatste concert. Thomas Tol deelde eind vorige week mee uit BZN te stappen. Volgens ma nager Dick de Boer kwam die medede ling als een totale verrassing. „Er is geen sprake van ruzie. Thomas wil ge woon niet meer 's nachts op pad. Hij wil net als de gemiddelde Nederlander 's avonds thuis zijn, het burgerleven in". BZN vond een nieuwe toetsenist in Dick Plat, die na twee dagen „pieke ren" ja zei op het aanbod van de top groep. „De mensen van Canyon waren natuurlijk terneergeslagen toen ik ver telde bij hen te stoppen. Ik schreef alle liedjes en we zitten dik in de optre dens, in de zomer praktisch elke avond", aldus Plat. De Volendammer zegt voor BZN gekozen te hebben van wege de „verandering". „Canyon doe ik twaalf jaar en we spelen steeds meer stevige rock. BZN is qua repertoire heel iets anders, maar het is een kans die ik niet kan laten lopen. Er wordt daar muzikaal op topniveau gewerkt en dat wil ik meemaken". Plat denkt dat de grootte van zijn muzikale in breng in de praktijk zal blijken. „BZN heeft een eigen sound en muzikale koers. Daar zal ik niet aan proberen te komen. Inbreng in details liggen meer voor de hand". Canyon is driftig op zoek naar een nieuwe toetsenist. Plat: „Als dat rond is kan ik echt met een gerust hart af scheid nemen van m'n oude bandje". Tegen de publiciteit rond BZN ziet Plat niet op. „Ach, ik zie wel hoe het loopt. De sfeer bij BZN is leuk, dat weet ik uit ervaring. Ik heb met de jon gens weieens demootjes opgenomen". Thomas Tol zegt. dat hij plotseling ze ker wist zijn leven anders te moeten in delen. „Broer Cees zag echt op tegen optredens. Dat heb ik nooit gehad. De concerten zelf zijn ook leuk, maar ik wil niet meer een aantal nachten per week op stap. Ik wil meer thuis zijn. meer aandacht geven aan m'n gezin en kennissen. Daarom heb ik voor mezelf aan de rem getrokken". De mede-componist van vele hits ver wacht niet dat de groep creatief zal lij den onder zijn vertrek. „Ik kwam wel vaak met een basisidee, maar ik merk steeds meer dat de anderen dat ook kunnen. En de nieuwe mensen bren gen misschien nieuw muzikaal bloed in BZN. Zo blijft het spannend". Thomas heeft, net als zijn broer, geen plan voor een leven na BZN. „Natuur lijk moet ik werken, net als iedereen. Voorlopig doe ik het rustig aan, er komt vanzelf weer iets waar ik me in vastbijt. Ik heb geen idee wat, maar het mag geen klus in de avonduren zijn". Hij zegt het opnemen van liedjes vast nog weieens te missen. „Dat is voor mij ook de grootste kick geweest. Je hebt thuis een ideetje op een bandje gezet en na een dag keihard werken in de studio, weetje het 's avonds opeens ze ker: hier komt iets bijzonders aan. Dat is echt een prachtig gevoel". Daarnaast was de terugkeer van Caro- la na haar ziekbed en de eerste hit ook een kick. Thomas verkiest echter de rust. „Ik heb alles bereikt wat ik wilde en daarom gaat het roer nu om". Als we hem niet begrijpend aankijken, zegt hij:..Als ik nu na een optreden naar Volendam rijd en ik zie hoe overal in het land de lichten in huizen uit gaan, dan krijg ik zo'n desolaat gevoel. Net of je overal buiten staat. Het maakt me somber. Ik wil nu zelf eens thuis het licht uitdoen". ^B^ open jongerencentrum De in Ovezande presenteert vrij- de Nederlandse country-rock- Bfté anted, die een optreden geeft ^B Marcy Nokony. Zij speelt syn- ^Bizer. viool en dwarsfluit. Wanted ^Baat uit Wilma Vossen (zang). ^B Driest (toetsen). Jan Lemmers ^Bars), Dick de Jonker (steelgi- ■I Geert Kooiere (bas), Joost ^Bjsen (gitaar en zang) en Jos Zee lt,1] 'gitaar en zang). Iripm U'5"e'<: in Bar American in Mid- lhptuig kan zich v"jdag uitleven op ■wjpeluid van de hardrock-formatie |Jf uit Haarlem. Het optreden be- P'titjom 21.30 uur. ^Kdsoos Brogum in Zierikzee F zaterdag een rocknacht. De |ang is om ongeveer 22.00 uur. ferste groep is de hardrock-for- je Randan uit Schouwen-Duive- ^JDe band bestaat uit Etienne ■0everen en Roel 'Meinty' Mein- °P gitaar, Anton Schults op fs er\Rude Klippel, bas en zang. l.™e groep treedt op The Jake P'd Band, met rock 'n roll uit de zesLg- Zondagmiddag uur v'ndt uiteindelijk vanaf het al twee keer uitgestelde lustrumcon cert plaats van de Berini's. De Middelburgse symfonische rock formatie Ironie geeft zaterdag een concert in jeugdsoos De Pul in Brui- nisse. Het optreden begint om 21.00 uur. Ironie bestaat uit Bertus Hoo- gerheijde (toetsen en zang), Mars Eg- gers (gitaar), Ruud van Luyk (bas) en Peter Dommisse (drums). De eerste voorronde van het popcon cours Hit'em or Lose begint zaterdag in het jongerencentrum De Piek in Vlissingen met de groepen Avital en Scarlett O'harra uit Middelburg, Under License uit Zierikzee, en de Brabantse groep Quite Simpel. De aanvang is om 20.30 uur. De Zeeuwsvlaamse groep The Pas senger treedt zaterdag vanaf 22.00 uur op in café De Gravin in Westdor- pe. Op uitnodiging van de popstichting Spirit speelt de Tilburgse formatie Rhinocaps zaterdag in de Botte Hommel in Bergen op Zoom. De zaal is vanaf 21.00 uur geopend. Ironie

Krantenbank Zeeland

Provinciale Zeeuwse Courant | 1988 | | pagina 9