[SI,Ml UITERSTEN. NIEUWS- EN ADVERTENTIEBLAD VAN WESTELIJK ZEEOWSCH-VLAANDEREN. N°. 44. Zevende jaargang. A0. Vrijdag 2 November. Dit Weekblad verschijnt iederen Vrijdag.Prijs per drie maanden voor het voormalig 4de district van Zeeland f 1,15; Vogr de overige plaatsen des Rijksfranco per post f 1,30. Afzonderlijke Nummers f 0,10. Prijs der Advertenlienvan 1-5 regels f 0,75 elke regel daarboven f 0,1-2'/.behalve het zegel van f 0,35 voor iedero plaatsing. Groole letters naar het getal gewono regels die zij beslaan. Ingezonden Stukken en Brieven de Redactie betreffendebenevens ^dvertenliën cn gewone Berichten of Mededeeliugcn van Correspondenten te bezorgen bij den Uitgever dezesalles FRANCObehalve de bekende Correspoudentiën. lerwijl wij deze regelen schrijven, geliefde Landgenoatenwordt een pleit beslist, eenig in do geschiedenis van het grondwettig Nederland. Zal u daar, waar uw grondwettig Koning n op riep om uwe wenschen aan de stembus toe te vertrouweu'en dien maatschappelijken plicht schan delijk door u werd verzuimd zal daar uw hart rustig kloppen, wanneer gij, uit vrees en onver schilligheid wakker geschud zult ontwaren dat gij geen deel hebt aan den gang der zaken in ons dierbaar vaderland? Maar, wij beginnen met de minderheid? 't Zij zoo want daarmede wenschlen wij die minderheid te vergeten en aan het oordeel van eigen staatkundig en zedelijk geweten over le laten maar gij, die opgekomen zijtdie uw plicht vervuld hebt hebben wij het recht niet u te vragen wien gij uwe stem schonkt Kenden wij zelfs uwe stemming, wij zouden nogtans uwe overtuiging moeten eerbie digen omdat ge met ons vrije mannen in den vrijen slaat zijt; maar eene vraag veroorloven wij onsHoe is het met uw staalkundig gewe ten Wij zijn niot onbescheiden of onbeschaamd genoeg om daarop van u tot ons een antwoord te vorderen; ook hebben wij daartoe het recht niet; maar we geven u die vraag ter eigen overweging. Waartoe Omdat we wcnschtendat gij reke ning hieldt van do geschiedenis dezer gewichtige OctoberdagenYooral van dien óénen dagdien XXX October, die in do geschiedonis der Neder landen fa) niet onvermeld zal blijven maar door dén getrouwen geschiedschrijver als een gewicb- tigen dag aangeteekend zal worden. Vooral gijdie de geschiedenis de ontwikke lingsgeschiedenis van het constitutioneel leven hebt weteu gebeuren, gij herinnert ze u immers, oude mannen van Zecuwsch-Vlaanderen, uil uwe ervaring gij jongeren uit de overlevering uwer vaderen Gij kent of u heugt immers dat laatste tiental jaren der vorigedie eerste jaren der huidige eeuw? Gij hebt het leenstelsel zien ver nietigen het absoluut kouingschap zien vallen gij hebt ecno halve wereld deels zien in puin storten deols zien omkeereu en om het aller treffendst uit te drukken Gij hebt de constilu- tioneele orde van zaken zien geboren worden. Maar hoe Stondt gij ooit verplet aan het leger ecner gade, of als arts of helper aan het bed eener vrouwhijgende en krimpende ouder de vreeselïjke werking der natuur Welnu zoo zoo ijselijk mogeljjk gedachtwaren de weeën die de geboorte van den conslilulioneelen slaat vergezelden! Ziet! het eene wee is voorbijgegaan liet andore komt, en nog is het einde niet! Zoo sprakenverbleekt van angst do opmerkzame toeschouwersvan verre getuigen dezer ver schrikkelijke geboorte. De hel is losgebroken Zoo jammerde de verschrikte aanschouwer van zoo veel olleude als daar gezien werd. Met het altaar zonk do troondc arme priester boette voor de misdaden van met purper bckleode booswichten fb); do arme Koning, dc gcwenschlcboetten voor ontaarde voorgangers! Iloe kwam dat Zestig, zeventig jaren naderhand is het niet moei lijk een volledig antwoord op dezo vraag te ge ven "t was het werk der uitersten Osedert dien is het gemakkelijk te voor-pellen wat er ge- bcureu moetwanneer men tot uitersten over gaat! Sedert die dagen is ieder nadenkende er van overtuigd, dat het kwaad, tot het uiterste op geklommen en gevoerd, ons als vrucht do uiterste ellende brengt. Maar er is ook een uiterste in het goed: alle dingen ziju wel oorbaar, maar allo dingen slichten nietWij weten nietof gij die dit leest de schriften gelooft; wellicht haalt menig uwer den neus op voor den schrijver die zich aanhalingen veroorlooft uit een oud uws inziens versleten bock maar dat let nietdie schrijver gelooft dat de woorden van dat boek blijven lot in eeuwigheid en het aangehaalde woord legt hij u voor met de vraagof daarin niet een woord der hoogste Wijsheid is uilgesproken 't Is een woord, door de ervaring nog dagelijks bevestigd Betreed welk gebied gij ook wilt gij hoort dc uitspraak van mannen van wie gij weet dat zo het wel mcencnze zien gebreken in slaat en kerkin dc burgermaatschappij zo wenschen verbetering; maar zo zijn niet zoo uiterst radicaaldat ze deze verbetering met geweld zouden willen invoerenal hebben ze do macht zulks te doen De natie is er niet rijp voor; 'tis de tijd nog niet!'''' Ziedaar dc woorden, die hun hunno ondervindinghunne kennis van zaken en personen doet uiten! H Is waar, niemand eer dan wij stemt het toedal deze woorden ook dc taal der vrees kunnen zjjumaar we spreken van gecne vrecsachligen Do man die eenmaal alle dingen oorbaar, doch niet altoos stichtelijk achtte, was niet bang! Dc lage vrees was hem onbekend zijn gehcelc leven was oenc heldendaadgeschapen door den moed des gc- loofsin en door dezen geloofsmoed in stand gehouden! Behoeven wij wel verder te betoogen, dat er uitersten zijn Mogen wij dan niet waar schuwen legen het lot uitersten overdrijven Honderden malen hebben wij het gezegd; nog honderden malen hopen wij het te herhalen: lees de geschiedenisonderzoek hare feitenIs er wantrouwen soms onder u, kies u dc bron zelve. 'tKan ons niet hinderen of ge Bon of van Mute ren, van de Velde of van de Sande Wagenaar of Bilderdijk verkiest; de feiten kunnen niet liegen ja wij zouden wol gerust durven zeggen neem bij voorkeur maar do orthodoxendoet van de Velde fc) bij voorbeeld dit of dat feit bij zonder uitkomen, beschouwt hij dit of dal uit een bijzonder oogpuntwe hebben hem er voor te dankenvaak wijst hij ons op wonderen van beeldstorm van onoverwinnelijke vlootvan het sterven des Spaanschen tirans. Waarlijk, dc god geleerden en geschiedschrijvers der 16de en vau de eerste helft der 17de eeuw zijn niet te ver werpenal is hunne taal verouderd en hunne wijze van uitdrukking voor 19do eeuwschc ooren kort cu stroef. Voor hem, die weet te lezen, die geen vreem deling is in do geschiedenis zijn lands geven ze onschatbare bronnen treffende gezichtspunten die den nakomeling toeroepenwacht u voor uitersten! Zou de groolc Zwijger ooit den staal gevestigd hebben, zoo hij een man van uitcrsleu geweest ware? Een doldriftige Egmond verloor er het hoofd bij, een Breuerode bezweek er ou der zoo ging het velenuilersto verkleefdheid aan eene verloren zaak deed door do Vigliussen, de Aersguots, de Bossu's en zoovcio audcren do Nederlanden verdoelen [d) en ten dcelc onder nieuwe jukken nieuwe vormen den landzaat in het Zuiden nog drie eeuwen bukkentoen do landzaat in het Noorden groot en vrij wasmaar ook deze rees tot het uiterste punt van eere en glorie ze, kwamen tot het uiterste en verloren eindelijk in de uitorste verwarring vrijheid en volksbestaan De uiterste vrijheid is do ergste slavernij! Zie! na het weloverwogen te hebben, is het niet waar De uiterste hitte en dc uiterste koude zijn het zelfde: Wanneer gij in eene smederij een gloeiend hoefijzer mot do blooto hand opneemtontvangt gij eene wonde, dc huid laat los en het rauwe vlecsch wordt zichtbaarontstoken randen en veroltcring geven u het beeld der u bekende af zichtelijke brandwonde welnu, gesteld, dat zelfde hoefijzer wordt door u op dc ijsvelden der Pool gewesten gevonden en opgeraapthetzelfde vcr- schijnsol't Is aan de polen zoo uiterst koud dat uwe handen aan het ijzer blijven kleven; de huid wordt losgerukt, dc rand ontsteekt en hij die niet weet hoe ge verwond zijt geworden, zal uwo wond eene brandwonde noemen! Hieruit ziet men dat het gezegdede uiter sten raken elkander, op waarheid gegrond is. En wanneer we nu den blik rondom ons vestigen ontwaren wij die uilersten dan ook niet? Deze drijft zijne liefde tot het Koninklijk huis lot zoo danig uiterste, dat hij er zijn vaderland voorzon opofferen gene overdrijft zoodanig het patriotis- mc dat Jiij den constilutioneclen souverein uit het oog verliestterwijl het behoort le luiden Voor Vaderland cn Vorst De Koning is onschendbaar. Deze waarheid wordt zoo ten uiterste misvormddat zij leidt lot de lezingdc Koning is onfeilbaarof dc Vorst is ongenaakbaarZoodat men dc daden der Vorsten niet meer kritisch zou mogen bcoordeelcu Hadden wij het ongeluk b. v. eencn waanzinni gen Karel IX den Bartholomousuacht te zien bevelenwij zouden moeten zwijgenmen zon ons toeroepen: de Koning is onschendbaar! Dit uiterste leidt tot razcruy Daarentegen wil men do Girondijnen of Jacobijncn opvolgen dan schendt men de constitutie cn de Majesteit beide, bezoedelt wellicht zijne handen met Vorstenbloed en stapelt den meineed op de overige misdaden. Wat heeft dit ministerie dan toch gedaan? Den Koning als coa schild tusschen zich en de natie schuivende, is het niet in een ellendig uiterste gevallen? Zie, op 't oogenblik waarop wij dit schrijvenis ons in ons afgelegen hoekje de uil slag der verkiezingen nog onbekenddoch wc durven geruslclijk meer dan vermoeden, dat dc uiterste poging van dit ministerie is de wegbe reiding tot zijne eigene volkomenc nederlaag. Het volk hoeft gekozen 't is op 's Konings op roep ter stembus gegaan't heeft groolendeels zijn plicht vervuld, wij herhalen het, wij kennen beide den uitsiag niet, maar wij gcloovendat de kiezers het minislcrio niet in zijn uiterste zal gevolgd zjjn! Gesteld, de ontbinding der Kamers block nutteloos geweest le zijn; gesteld, de oude vertegenwoordigers hebben de meerderheid op nieuw verkregen, en met hen, zegt men, kan de Koning niet regecren Zal do dwaasheid niet aan 't licht komen? Zal Willem 111 de kroon nederleggen ten believe van het ministerie of van Mr. Mijer? Wij zien het hem reeds doen! lulcgendcel wij gelooven dat do Koning zal vernemen dat dc Nedcrlandsciic natie cu dit Ministerie twee ziju!

Krantenbank Zeeland

Sluisch Weekblad. Nieuws- en advertentieblad voor Westelijk Zeeuwsch-Vlaanderen | 1866 | | pagina 1